Platforma informacyjno-komunikacyjna

W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007-2013 działanie 5.3 - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska wraz z 16 regionalnymi dyrekcjami ochrony środowiska i 7 parkami narodowymi realizuje projekt POIS.05.03.00-00-186/09 pn. „Opracowanie planów zadań ochronnych dla obszarów Natura 2000 na obszarze Polski".

Projekt dofinansowany jest w 80 % wydatków kwalifikowanych ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Jest to kwota niemal 20 mln zł. Instytucją Wdrażającą, która dysponuje środkami i nadzoruje realizację projektu jest Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych.

Plany zadań ochronnych (PZO), które powstaną w wyniku realizacji projektu stworzą podstawę do wprowadzenia właściwych działań ochronnych na obszarach Natura 2000. Ustanowione PZO, m.in.:

1. zidentyfikują istniejące i potencjalne zagrożenia oraz działania niezbędne do podjęcia dla utrzymania lub odtworzenia właściwego stanu ochrony przedmiotów ochrony ze wskazaniem podmiotów odpowiedzialnych za ich realizację,
2. podsumują wiedzę o obszarze i jego przedmiotach ochrony,
3. ustalą system monitoringu zarówno skutków wynikających z realizacji zadań ochronnych, jak i stanu ochrony siedlisk przyrodniczych i gatunków będących przedmiotami ochrony,
4. ułatwią i podniosą jakość stosowania procedur ocenowych związanych z oddziaływaniem planowanych przedsięwzięć na środowisko,
5. wskażą zmiany do dokumentów planistycznych (m.in. do studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin, miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego), dotyczące eliminacji lub ograniczenia zagrożeń dla utrzymania, bądź odtworzenia właściwego stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt będących przedmiotami ochrony,
6. ułatwią wdrażanie programu rolnośrodowiskowego i zalesień, kontrolę stosowania tzw. zasady wzajemnej zgodności.

Kompleksowo rozwiązany w projekcie proces komunikacji pomiędzy: nadzorującym funkcjonowanie obszarów Natura 2000 w Polsce (GDOŚ - beneficjent projektu), sporządzającymi projekty planów zadań ochronnych (RDOŚ, PN - współbeneficjenci projektu) oraz ustanawiającymi plany zadań ochronnych (RDOŚ), a interesariuszami na danym obszarze (m.in. Lasy Państwowe, regionalne zarządy gospodarki wodnej, Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych, organizacje pozarządowe, regionalne dyrekcje dróg krajowych i autostrad, samorządy, placówki naukowe, rolnicy, itd.), z pewnością pozytywnie wpłynie na jakość przygotowywanych planów, ich zrozumienie oraz efektywne wdrażanie.

Szeroko rozumiana społeczna formuła powstawania planów zadań ochronnych oparta jest na dwóch filarach. Jednym z nich jest warsztatowa forma pracy, w tzw. Zespołach Lokalnej Współpracy (ZLW), w skład których wchodzić będą wspomniane podmioty i instytucje.

Zespoły będą się zwykle spotykać trzykrotnie w ramach powstawania danego projektu planu zadań ochronnych. Rezultatem każdego spotkania będzie opracowanie konkretnego rozdziału przyjętego szablonu dokumentacji planu. Ponadto duże obszary Natura 2000 będą wymagały większej ilości spotkań i utworzenia dodatkowego Zespołu Lokalnej Współpracy. Niezwykle ważne jest by w warsztatach wzięli udział wszyscy interesariusze, by nikogo nie pominąć. Każda z grup, której plan dotyczy, powinna móc uczestniczyć w jego tworzeniu. W każdym z przypadków istotna będzie również - pomiędzy samymi warsztatami - praca koordynatora danego planu.

Drugim filarem projektu jest platforma informacyjno-komunikacyjna. Właśnie tu powstawać będą projekty planów zadań ochronnych. Dzięki temu narzędziu internetowemu, wypracowany przez ZLW projekt planu zadań ochronnych dla konkretnego obszaru Natura 2000, będzie poddany konsultacjom społecznym, umożliwiając aktywny udział wszystkim zainteresowanym.

Użytkowanie platformy podzielono na następujące kroki tworzenia planów zadań ochronnych:

Objaśnienie poszczególnych kroków:

K1: Wypełnianie części lub całości PZO.

K2: Akceptacja części lub całości PZO.

K3: Zgłaszanie uwag przez Zespół Lokalnej Współpracy do treści części lub całości PZO (czas trwania 7 dni).

K3a: Uwzględnienie uwag (po zakończeniu się 7 dni).

K4: Akceptacja części lub całości PZO.

K5: Konsultacje społeczne (21 dni).

K5a: Wprowadzanie uwag (po zakończeniu się 21 dni).

K6: Akceptacja całości PZO po uwzględnieniu uwag - zatwierdzenie ostatecznej wersji.

K7: Pełna dokumentacja na stronie projektowej.

Nowoczesne i interpersonalne podejście do tworzenia PZO z pewnością wzmocni w społecznościach lokalnych przekonanie, co do słuszności podejmowanych działań ochronnych, przyczyni się do ugruntowania współpracy z różnymi grupami interesariuszy na płaszczyźnie zarządzania siecią ekologiczną Natura 2000.

Ochrona przyrody w ramach sieci Natura 2000, poprzez realizację zadań ochronnych i ich monitoring, zharmonizowana z rozwojem gospodarczym obszaru, ma szansę stać się istotnym elementem rozwoju, tym samym będzie bardziej akceptowana przez lokalne środowiska i ich mieszkańców. Powyższa „akceptacja", to jeden z efektów, na który realizując tak ważny projekt bardzo liczymy, a która stanie się możliwa tylko wtedy, gdy tworzone plany zadań ochronnych będą wynikiem pracy, możliwie najliczniejszej grupy zainteresowanych. Efekty tych prac przyczynią się z kolei do właściwego zrozumienia istoty ochrony przyrody. PZO pozwolą więc traktować obszary Natura 2000 jako impuls, a nie hamulec w rozwoju gospodarczym, a co najważniejsze staną się sprawnym narzędziem do zarządzania ochroną przyrody w Polsce.